24 Ekim 2013 Perşembe

İş Yerlerinde 'Kelebek Etkisi' (ve aslında ODTÜ)

Brezilya’da bir kelebeğin kanat çırpması, Teksas’ta fırtına kopmasına neden olabilir mi?..

İşte hemen herkesin bir şekilde duymuş olduğu (ve Kaos Teorisi ile ilgili olan) Kelebek Etkisi’nin en temel sorusu.

Bir sistemin başlangıç verilerindeki küçük değişikliklerin büyük ve öngörülemez sonuçlar doğurabilmesidir Kelebek Etkisi. Tahmin etmek zor değil, işyerlerinde de çok fazla sayıda kelebek etkisi örneklerini görebiliyoruz aslında. Sadece başını kaçırıyoruzdur belki, zinciri tamamlayan ana noktaları fark edemiyoruzdur.

Öncelikle şunu belirtmeliyim; işyerlerinde kelebek etkisi denilen şey gerçektir ve kaçınılmazdır. ‘Butterfly Effect in the Workplace’ başlığında nice (ama ne yazık ki yabancı) çalışmalar ve makaleler bulabilirsiniz.

Nasıl örnekler verebiliriz peki? - klasik ‘employee recognition’ (Türkçesinden bir türlü emin olamıyorum) denilen şey mesela, kelebeğin kanat çırpması gibi düşünülürse, doğru ve sürekli olarak yapıldığında işyerlerinde birçok pozitif değişikliğe yol açabilecek bir fırtına oluşturabilir. Büyük bir toplantıda genel müdür bir projenin gelecek finansal sonuçları açısından çok yararlı olacağını söyler ya da mesela…


diye başlamıştım yazıma...

Ama devamını getiremiyorum, aklım hep başka yerlerde. Alakasız konuları bloğuma taşımayayım, karıştırmayayım dedim hep kendi kendime. Ama sözü döndürüp dolaştırıp 'kelebek etkisi'ne getirmeyi de başaracağım sanırım.

Konumuz ODTÜ olayları... Önce orman yangınları, sonra orman direnişleri, bitmeyen olaylar, fidan dikme etkinliği ve yine bitmeyen olaylar.
Aslında bunlar sadece küçük bir parça.
Konumuz gezi parkı, konumuz özgürlük, konumuz gazlar, helikopterler, polisler, camiler, avm'ler...
Konumuz orman, toma, üniversiteler, saldırı, şiddet, saygı...

Konumuz ahlak, insanlık, saygı ve tabii ki özgürlük.

Biz bu kelebek etkisinin ne başını kaçırdık aslında, ne de zincirin halkalarını fark edebildik; hepsini çok iyi biliyor, gözlemliyor ve isyan ediyoruz, karşı duruyoruz. Sadece bizim gibi olmayan çok insan var burada ve onlar bu etkinin büyümesine katkıda bulunmaya devam ediyor. Kötü başlayan sistemin bir parçası olmayı inatla kabul ediyorlar...

İş yerlerinde olanlar da çok benzer aslında. Aynı şekilde üst yönetimin çok büyük etkisinin olduğunu düşünebiliriz dolayısıyla - onlardan başlayan bir hatanın zaman içerisinde çok büyük yanlış ve kayıplara yol açabildiğini hayal edebiliriz (ya da çoktan deneyimlemişsinizdir). Ama bu demek değildir ki çalışanlar (?) olarak bizim hiçbir etkimiz yoktur.

Ve birkaç ay önce yazılmış (benim de yeni keşfettiğim) Gezi Parkı'nın Kelebek Etkisi'ni anlatan bir yazıyla ben de kendi yazımı sonlandırıyorum;
http://blog.radikal.com.tr/Sayfa/kelebek-etkisi-24973

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder